انواع لوله و اتصالات در شبکه تاسیساتی ساختمان ها

انواع لوله و اتصالات

انواع لوله” : لوله ها و لوله و اتصالات را مي توان به انواع مختلف ازنظر جنس، كاربرد ونحوه اتصالات دسته بندي نمود .لوله هايي كه درسيستم آبرساني وفاضلاب مورد استفاده قرار ميگيرد به شرح ذيل ميباشد .
لوله های گالوانيزه”  :لوله هاي گالوانيزه خود به دو دسته تقسيم ميشوند : لوله هاي فولادي گالوانيزه ولوله هاي آهني گالوانيزه اين دونوع در بازار به لوله هاي آهني سفيد معروفند و عموما بين اين دوفرقي گذاشته نميشود ،در صورتي كه لوله هاي فولادي گالوانيزه درمقايسه با نوع آهني آن سبك تر و براق تر هستند .فروش لوله و اتصالات
لوله های فولادی گالوانيزه” : اين نوع لوله ها گاهي براي تخليه فاضلاب لوازم بهداشتي كوچك به كاربرده ميشود ولي مورداستفاده اصلي آن ها براي تهويه است .جنس اين لوله ها ازفولاد نرمي است كه در ساختن آن ورقه فولاد را با فشار داخل قالب عبور داده درزآن را جوش ميدهند وسپس آن هارا جهت افزايش مقاومت دربرابر اسيدها و زنگ زدگي ها در يك وان آبكاري روي اندود (گالوانيزه) ميكنند .اين نوع لوله ها نسبت به نوع آهني در برابر اسيدهامقاومت كمتري دارند و كليه اسيدهايي كه براي چدن مضر ميباشند فولاد گالوانيزه را هم خراب مي كنند .لوله نیوپایپ
لوله های آهنی گالوانيزه”  :جنس اين لوله هااز آهن سفيد نورد شده است كه درزآن توسط دستگاه هاي درز جوش بهم جوش داده ميشود وسپس لوله رادر فلز روي مذاب فرو ميبرند . به همين علت آن ها را لوله هاي با درز نيز ميگويند . اين نوع لوله ها ازرنگ تيره وخاكستريشان شناخته ميشوند .و عمومابه دو صورت سبك و متوسط توليد ميشوند .اتصالات نیوفلکس
كليه لوله هاي فولادي وآهني گالوانيزه درشاخه هاي 6 متري ودو سردنده باقطر 8 اينچ توليد ميگردند.اين لوله ها معمولا‌قطر اسمي است كه بزرگتر از قطر داخلي و كوچكتر ازقطر خارجي اس .هم چنين دربازار اين لوله ها رابر اساس نمره ميشناسند .لوله هاي گالوانيزه نيزبه وسيله دنده پيچي به يكديگر وصل و توسط مواد مناسب آب بندي ميشوند .

ازاتصال اين لوله هابه روش جوشكاري بايدپرهيز نمودزيرا براثر حرارت ناشي از جوش كاري وسوختن روكش گالوانيزه ( آلياژ روي ) دودغليظ و سفيدي توليد ميشود كه محيط كاررا آلوده مينمايد وتنفس آن ايجاد مسموميت كرده وموجب آسيب ديدن دستگاه تنفسي ميشود.شرکت حسابداری

انواع لوله و اتصالات/ لوله هاي چدني  :جنس اين لوله هااز چدن ريخته گري است وبر حسب نوع كاربرد آن ها انواع ومقدارآلياژ، شكل وطول لوله، ‌نوع اتصالات آن هاباهم متفاوت هستندواغلب درسيستم لوله كشي فاضلاب استفاده ميشوند .
لوله هاي چدني كه درسيستم لوله كشي فاضلاب به كار ميرود:

الف) سرتوپي (يك سرتوپي–دوسرتوپي)

ب) دو سرتخت
 لوله هاي چدني با سرتوپي وسرتخت به ترتيب لوله هاي بوشن دار وبدون بوشن نيز ناميده مي شوند .
مزاياي لوله هاي چدني  :

– فرسودگي اين لوله هاكمتر ازلوله هاي فلزي است .

– دربرابر فشاروارده به جداره هاي خارجي داراي مقاومت واستحكام خوبي هستند .

– ميتوان به راحتي ازدستگاه تراكم هوا جهت بازكردن ورفع گرفتگي لوله استفاده نمود .

– قيمت لوله هاي چدني نسبت به لوله هاي آهني ارزانتراست .

معايب لوله هاي چدني :

– نصب لوله هاي چدني نسبت به لوله هاي آهني كند تر انجام ميشود .

– لوله هاي چدني به علت تاثيرمواد شيميايي موجوددر فاضلاب زنگ ميزنند و جلوگيري از زنگ زدگي آن ها ميسر نميباشد .

مقايسه لوله چدني توپي دارو سر تخت  :

– قابليت تحمل فشارلوله هاي سرتخت بيشتر است .

– لوله هاي سر تخت به دليل نداشتن مادگي و لبه هاي قيطاني و وزن وضخامت كمتر و نوع پيوند كاربرد بيشتري دارند .

– لوله هاي سرتخت به دليل خاصيت الاستيكي نوع پيوندآن تغيير حرارت بيشتري رانسبت به لوله هاي ديگر تحمل ميكند .
طريقه اتصال لوله های چدنی” : اتصال لوله هاي چدني توپي داربااستفاده از كنف و سرب انجام ميگيردو اتصال لوله هاي چدني دوسر تخت به كمك واشر لاستيكي وبست مخصوص انجام ميشود .

روش اتصال لوله های چدنی توپ دار”  :ابتدا بايستي بدنه لوله واتصالات ازنظر سالم بودن تست شودو نحوه آزمايش ازطريق زدن ضربات آرام چكش امكان پذيراست . چنانچه لوله شكسته باشديا حتي داراي ترك مويي جزيي باشد صداي ضربات به صورت بم كه اصطلاحا صداي « مرده چدن » نام داردشنيده ميشود .

انواع لوله و اتصالات

صداي برخاسته ازبرخورد ضبات چكش به لوله سالم طنيندار ميباشدو همژنين قسمت مادگي بايستي درجهت جريان قرارگيرد . پس از اينكه لوله ها دريك امتداد به صورت هم محور درداخل يكديگر قرار داده شدند كنف مخصوص بايستي بااستفاده از قلم و چكش در طوقه مطابق شكل متراكم شود . لازم به ذكر است كنف مورد استفاده به دوروش دو رشته اي و سه رشته اي بافته ميشود و كنف بافته شده بايستي متناسب با قطر لوله هاي اتصالي بوده و فضاي بين نر ومادگي راتا عمق 5/2 سانتي متري لبه مادگي پر نمايد .

سرب مذاب كه قبلاً توسط چراغ كوره اي ياكوزه ذوب تهيه شده باملاقه مطابق شكل داخل طوقه ريخته ميشود . چنان چه محل پيوند به صورت كاملا عمودي وسرتوپي رو به بالا باشد نيازي به كمربند سرب ريزي نيست اما اگرمحل پيوند افقي يامايل يا سرتوپي رو به پايين باشد استفاده ازكمربند سرب ريزي ضروري است وبايد با استفاده از كمربندهاي نخ سوز يالاستيكي يا فلزي ياگل رس با ايجاد مسير سرب ريزي عمل سرب ريزي را انجام داد .

بعداز تمام مراحل فوق وقتي سرب سرد شدآن را بايد بااستفاده از قلم سرب كوبي وچكش به طور آهسته كوبيد تا موادلازم حتي الامكان به داخل اتصال برود .

روش اتصال لوله هاي چدني سرتخت :

  • ابتدا بايدواشر لاستيكي راازطوقه فولادي خارج كرده وسالم بودن آن را بررسي نمود .
  • واشر لاستيكي رادرانتهاي قطعه اول لوله مورد اتصال قرار داده به طوري كه رگه برجسته مياني واشربه لبه انتهايي لوله مماس باشد .
  • قسمت آزادواشر لاستيكي رابه پايين برگردانده تا رگه برجسته مياني روي لبه انتهايي لوله قرارگيرد .
  • قطعه دوم مورداتصال را وارد واشر لاستيكي نموده به طوري كه لبه آن روي رگه برجسته مياني قرار گيرد . سپس بايدقسمت برگردانيده شده واشررا به حالت اول خود درآورد .
  • بست نگهدارنده فولادي راباز کرده جهت سهولت بسته شدن سطح داخلي آنرا كمي چرب نموده وطوقه را درمحل خود و بر روي واشر لاستيكي قرار داده و پيچ ها را درمحل خود بايد بتدريج سفت نمود .

لوله هاي پلاستيكي”  :لوله هاي پلاستيكي كه درتاسيسات آب و فاضلاب بكار برده ميشوند عبارتند از :

  1. لوله هاي پلاستيكي پي وي سي (PVC – مخفف پلي و نيل كلرايد)
  2. لوله هاي پلاستيكي (PE مخفف پلي اتيلن)
  3. لوله هاي پلاستيك ABS (مخفف اكريلونيتريل ، بوتادين و استيرن)
  4. لوله هاي پلاستيك PP (مخفف پلي پروپلين)
  5. لوله هاي پلاستيكي CPVC (مخفف كلرينيتد پلي و نيل كلرايد)
  6. لوله هاي پلاستيكي PB (مخفف پلي بوتيلن)

 درشبكه فاضلاب ازلوله هاي پي وي سي و پلي اتيلن بيشترين استفاده به عمل مي آيد .

 
مزاياي لوله هاي  PVC

  • اتصال لوله و قطعات آن بسيارآسانتر وسريعتر از ساير لوله ها انجام ميشود .
  • در نصب روكاراحتياجي به رنگ آميزي ندارند .
  • داراي وزن سبك هستندو به راحتي دربين سقف كاذب ومكانهايي كه دسترسي بدان مشكل است نصب ميشود .
  • درمقايسه بالوله هاي ديگر قطر خارجي كمتري داشته وبه راحتي درداخل ديوار جا سازي واجرا ميشود .
  • دربرابر مواد شيميايي ازمقاومت بالايي برخوردارهستند .

معايب لوله هاي  PVC

  • لوله هاي پي وي سي خشك در برابر سرما بسيار حساس و شكننده مي باشند .
  • لوله هاي پي وي سي در برابر حرارت زياد فرم و استحكام خود را از دست مي دهند .
  • به علت قدرت مقاومت كم جداره اين نوع لوله ها بايستي از فنر لوله بازكني براي گرفتگي مجراي لوله ها استفاده نمود .
  • در برار نيروهاي خارجي داراي مقاومت كمتري هستند .

 لوله هاي فاضلاب PVCاز نوع خشك دردو نوع فشار ضعيف به رنگ خاكستري ومتمايل به آبي وفشار قوي به رنگ خاكستري روشن توليد ميشوند .كاربرد لوله هاي PVC فشارضعيف در لوله كشي تهويه آب باران واتصال براي آب باران بالكن ها و لوله هاي اتصالي توالت ها است اماكاربرد لوله هاي PVC فشار قوي درسيستمهاي فاضلاب ساختمان به عنوان لوله هاي عمودي و جمع آوري كننده ولوله تخليه اصلي فاضلاب است . 

 
مشخصات لوله هاي PVC فشار ضعيف
 

200150125100705040قطر اسمي mm
42/35/22/28/18/18/1ضخامت جدار لوله mm


مشخصات لوله هاي PVC فشار قوي

200150125100قطر اسمي mm
5/46/333ضخامت جدار لوله mm


نكته :‌ اتصال لوله هاي PVC برحسب نوع لوله واتصالات به روش هاي مختلف انجام ميشود كه نوع اتصال چسبي متداولتر است .اتصال حداقل به مدت10 تا 15 دقيقه به هيچ وجه نبايستي حركت داده شود تاسفت گردد .
مزاياي انواع لوله هاي  PE
“نوع اول” : داشتن چگالي ، مقاومت حرارتي پايين وقابليت انعطاف خوب ازمزاياي اين نوع ميباشد .
“نوع دوم” : داراي چگالي متوسط واندكي سختتر از نوع اول هستند ودر دماي بالا مقاومتشان بيشتربوده و قابليت انبساط بهتري دارند .
“نوع سوم ” : بسيار سنگينتر از نوع قبلي و چگالي بيشتري دارند وبرترين خواص فيزيكي از نظر مقاومت،قابليت انبساط، درجه سختي ، ضريب زبري رادارا هستندو از اين رو كاربرد وسيعي در گازرساني و آبرساني دارند .

نكته : اتصال لوله هاي PE به روش هاي مختلف دنده اي ، فلنچي ، بستي ، اورينگي ونر ومادگي باروش اتصال جوش حرارتي و جوش سر به سر انجام ميشود .اتصال دنده اي درموردكليه لوله هاي پلاستيكي سنگين و 4 اينچ به پايين قابل اجرا است .

مزاياي لوله هاي  PB: لوله پلي بوتيلن دربرابرخوردگي ، يخ زدگي ، زنگ زدگي ، خاك هاي اسيدي ورسوب گرفتگي مقاوم است . اين لوله هنگام انجماد ترك نميخورد و دردماي 82 درجه سانتي گراد فشار 5/6 اتمسفر راتحمل ميكند .انواع لوله و اتصالات
نكته : به سبب انعطاف پذيري اين لوله هاي درشبكه لوله كشي ضربه قوچ اتفاق نمي افتد .

 لوله هاي پنج لايه
درتاسيسات لوله كشي ساختمان خوردگي ورسوب درلوله هاي فلزي خسارات ومشكلاتي را بوجود مي آورد .براي حل اين مشكل تاكنون تلاش هاي زيادي صورت گرفته است .استفاده ازآلياژهاي مختلف با پوشش گوناگون از راه حل هايي است كه تاكنون براي افزايش مقاومت فلزدر برابر خوردگي به كار رفته است بي آنكه هيچ يك پاسخي قطعي به مشكل بدهند .
يكي ديگر ازراه هايي كه براي پرهيز ازمشكلات لوله هاي فلزي پيشنهاد شده است استفاده ازلوله هاي پليمري است امابه كارگيري اين لوله ها درعمل نشان داده كه اگر چه جايگزيني فلز باپلاستيك مسله خوردگي وپوسيدگي لوله راحل ميكند اما مشكلات ديگري را باعث ميشود كه پيش ازآن وجود نداشت ازجمله نفوذ اكسيژن ، محدوديت درتحمل فشاريا دماي بالا ، ضريب انبساط زياد و …
دراين شرايط گروهي ازدانشمندان به تلفيق فلز وپليمر توجه كردند . به عنوان مثال سوپر پايپ نقطه اوج همين تكنولوژي است . تلفيقي هوشمندانه كه حاصل آن لوله اي است پنج لايه شامل يك لوله آلومينيومي ،دو لايه پليمر ودو لايه چسب مخصوص، كه مقاومت دربرابر خوردگي ، زنگ زدگي ، رسوب وپوسيدگي رااز لوله هاي پليمري و توان تحمل حرارت مداوم ، فشار بالاو نفوذ ناپذيري را ازلوله هاي فلزي به ارث برده است .سوپر پايپ آخرين دستاورد تكنولوژي است هك براي تمام تاسيسات ساختمان قابل استفاده است وحتي دربدترين شرايط صد سال عمر ميكند .
 
ساختار لوله هاي سوپر پايپ
يك لوله آلومينيمي باجوش طولي اولتراسونيك ،‌بدنه اصلي سوپرپايپ راتشكيل ميدهد .اين لايه فلزي مقاومت دربرابر فشار ، حرارت ونفوذ اكسيژن راتامين ميكند . در لايه هاي داخلي وبيروني سوپر پايپ به جاي پلي اتيلن مشبك (PEX)از پليمر جديد PEOC استفاده ميشود كه عمر اين پليمر در شرايط سخت كاري ودر فشار و دماي بالا حتي با ضريب اطمينان 5/2 بيش از 400 سال است .لايه هاي فلزي وپليمر طي فرآيندي توسط دو لايه چسب مخصوص با هم تلفيق ميشوند .انواع لوله و اتصالات

مزاياي لوله هاي پنج لايه

  • نصب آن سريع ،آسان وبدون ضايعات ميباشد .
  • بسيار سبك وحمل و نقل آن آسان است .
  • زنگ نميزند ، رسوب نميگيرد وهرگز نميپوسد .
  • به راحتي خم ميشود و شكل ميپذيرد .
  • مقاوم دربرابر فشار به علت جوش طولي آلومينيوم .
  • در لوله كشي توكار مطمئن ودر نصب روكار زيبا است .
  • توان تحمل حرارت مداوم.
  • عدم امكان نفوذ اكسيژن به لوله وجلويگري از لجن زدگي و تغيير رنگ آب .
  • ضريب انبساط طولي بسيارناچيز .
  • افت فشار بسيار ناچيز بدليل همواربودن سطح داخل لوله .
  • مقاوم در برابرضربه و مواد شيميايي .